Zeldzaam klassiek cassettedeck: Nakamichi 250

Nakamichi heeft de naam de beste cassette decks te hebben gemaakt.

Punt.

Deze algemene stelling zal menig audiofiel onderschrijven en in de jaren 80 en 90 van de vorige eeuw zag ik de getuigenis regelmatig terug in hun huiskamers. De Audiofiel (generaliserend) besteed veel tijd en moeite in de selectie van de componenten in de audioketen en stelt zijn keten uniek samen. Iedere audiofiel heeft zijn strikte voorkeuren aan merken en modellen en dat draagt bij aan de dynamiek van onze hobby. Zodra dan de audiofiele audioketen zijn bestemde vorm heeft gekregen en er behoefte bestaat aan een vertegenwoordiger van het cassette-medium, dan zijn alle audiofielen ineens erg eensgezind; je koopt gewoon een Nak en de keus van het model wordt bepaald door het budget.

Simpel.

Wat minder algemeen van kracht is, is de keuze van Nakamichi als cassette speler in de auto. Desalniettemin vormen de Nakamichi autorecorders bij selecte groepen liefhebbers weldegelijk de voorkeur als er een serieuze kwaliteit geluid in de auto wordt verlangd. Met name in de Amerikaanse (auto minded) markt lees ik daarover wel eens wat (steeds minder overigens, want de cassette heeft ook daar volledig het terrein moeten prijsgeven). Nakamichi heeft dus ook voor de auto een goede naam op het gebied van cassetterecorders opgebouwd. Maar liefhebbers die hiervan alle versies verzamelen ben ik nog niet tegen gekomen. Zelf besteed ik hieraan weinig aandacht. Mijn autohobby richt zich namelijk op heel andere kanten……

Na deze omzeiling terug bij Nakamichi. In het verre verleden heeft Nakamichi twee cassette recorders gebouwd met de bedoeling mobiel en draagbaar te worden toegepast. De Nakamichi 250 en de Nakamichi 350 zijn de modellen waarop ik doel, stammend uit de tweede helft zeventiger jaren van de afgelopen eeuw.

De 250 recorders werken op 12 volt en kunnen bandjes alleen weergeven, dus niet opnemen, typisch gericht op het automobiele gebruik. Maar dan wel in een eigengereide vormgeving en met de Nakamichi kwaliteitsstandaard. Zo is het loopwerk zwaar opgebouwd met een fors vliegwiel waarmee een behoorlijk goede gelijkloop van het bandtransport is gerealiseerd.

Omdat in die tijd de standaard automobiele radio cassette combinatie een sterke voorkeur kreeg en de auto’s waren voorzien van de standaard ruimte in het dashboard hiervoor hebben relatief weinig enthousiastelingen voor de alternatieve oplossing met een Nakamichi gekozen. Daardoor zijn voor zover mij bekend niet zo veel van deze mobiele cassetteweergave recorders op de markt afgezet. Ik bespreek hier de kleinste versie, de 250, want recentelijk kreeg ik daarvan een exemplaar in handen. Een exemplaar met een mankement, dat wel ! (niets nieuws onder de zon)

De vorige eigenaar meldde dat het oude apparaat na jaren rust in de verkoop is geplaatst, zonder controle van de werking ervan. Na overleg kreeg ik het exemplaar ter beschikking, verzonden via de post. Het exemplaar was compleet, in redelijke uiterlijke staat en stoffig.

Verrassing

Bij het bekijken en schoonmaken van de koppen herkende ik het vertrouwde beeld van de klassieke tweekops constructie. Deze constructie is volledig identiek aan bijvoorbeeld de draagbare Nakamichi 550.

Maar?... Inderdaad volledig identiek? Na enige tijd realiseerde ik me dat de wiskop eigenlijk geen functie heeft in een speler die alleen kan weergeven. Desondanks bezit dit apparaat weldegelijk een wiskop op de standaard plaats, links van de weergave kop, zoals te zien is op de foto’s (Click on picture!) Waarom eigenlijk? Goed kijkend op de foto kan je de zilverkleurige aansluitingen achter op de koppen waarnemen met de draden die de signalen van en naar de erin aanwezige spoelen verzorgen. Toen viel me op dat de aansluitingen van de wiskop niet zijn gekoppeld aan de elektronica van het apparaat. Er is geen bedrading te zien bij de wiskop. Opmerkelijk. Als reden voor deze spilzieke werkwijze in het oude Japan kan ik twee mogelijkheden verzinnen.

1: Op de wiskop gemonteerd zit een bandgeleider. Wellicht is deze bandgeleider noodzakelijk voor een correcte bandloop en is er nooit een dummy kop met bandgeleider ontworpen als alternatief.

2: Dit type koppenbrug is toegepast in een aantal verschillende Nakamichi machines. Daarmee worden schaalvoordelen in het fabricage proces verkregen ten opzichte van unieke koppen sets voor individuele machines te construeren. Een wijziging van de koppenbrug door bijvoorbeeld de wiskop weg te laten werkt door in een wijziging in de fabriek, of in een verdubbeling van fabricage faciliteiten. En dat is duur.

Onderzoek naar de problemen

Het cassettedeck verkeerde innerlijk ook in nette staat, het gebruik door de vorige eigenaar heeft geen slijtage van betekenis achter gelaten. Ook de snaren en andere rubberen delen waren niet verdroogd of versleten. Maar het apparaat was niet zomaar bruikbaar, want de cassetteklep zat muurvast. Eigenlijk niet eens de klep, maar de bediening van de ontgrendeling weigerde iedere dienst.

Ik besloot eerst dit euvel te onderzoeken en gelijk de volledige staat van de techniek te beoordelen voordat ik de 12 volt voeding zou aansluiten. Op de mechanische knoppen van de bediening concentreerde zich aldus mijn onderzoek. De “eject” functie in dit type Nakamichi cassettedeck wordt verzorgd door de mechanische stop toets. Deze toets vervult dus twee functies, afhankelijk van de stand waarin de overige knoppen staan. Dit mechaniek is te vinden bij veel cassette apparaten uit de tijd dat de elektronische bediening van de loopwerkfuncties nog geen gemeengoed was.

Goed kijkend viel me op dat de stop toets met een stalen staaf is verbonden met de plastic vergrendeling van de bodem van het cassette vak. Die staaf werd door de toets correct bediend maar enigszins krom gedrukt bij een poging om de cassette uitwerp (eject) uit te voeren. De vergrendeling bleef hardnekkig op zijn plaats in rust verankerd, waarbij ik de veer waarnam die de grendel in zijn rustpositie drukt. Deze wit plastic grendel behoort echter te kunnen draaien rond een as op een schetsplaat, maar veel beweging was er niet in te vinden.

Reparatie

De grendel zat vastgekoekt op de as door verouderd vet, dat een tweede leven als lijm was begonnen. (waar herken ik dit van, zie de reparatie van de Nak 482 op deze site). Inmiddels is mij bekend dat Japans kogellagervet uit de jaren zeventig transformeert in een efficiënte lijm anno 2000 en later. Die vastgelopen grendel was alleen met licht geweld rond de as in beweging te krijgen. Met toevoeging van WD40 kruipolie en geduldig en voorzichtig wrikken kwam de grendel weer in beweging en schoot uiteindelijk de cassette klep in positie “open”. Na nog verder smeren was de werking volledig hersteld zonder verdergaande demontage. Missie uitgevoerd.

Daarna is het apparaat weer samengesteld uit de onderdelen en zoveel mogelijk gereinigd. Het opbouwen is relatief simpel en omdat het uiterlijk niet veel schade heeft geleden ziet de verfriste machine er bijna als nieuw uit.

Na testen van het apparaat zie ik geen noodzaak tot elektrische en mechanische afstellingen, want het apparaat werkt probleemloos. Ook deze Nakamichi kan met verve weer 20 jaar vooruit ! Ik bewaar het apparaat met zijn broertjes 550 in mijn verzameling.