Nakamichi System Two
Na jaren zoeken is het gelukt een compleet Nakamichi
System One samen te
stellen, het unieke ‘audiorek’ van Nakamichi inclusief tuner, cassette deck, voor- en
eindversterker. De ingenieuze opbouw van Nakamichi is
compact, efficiënt en mobiel dankzij de meubelwieltjes onder het rek. Nadat ik
een tijdje veel plezier had beleefd aan dit System One (anno 1975) kreeg ik het idee om een opvolger te
ontwerpen. De bedoeling is een flink aandeel van mijn Nakamichi
verzameling te huisvesten in een handig en verplaatsbaar medium anno 2005,
zoals het System One de Nakamichi modellen uit de serie 600 huisvest.
Nakamichi heeft verschillende apparaten uitgerust
met de 19 inch montage maat. Bij de topserie 1000 is dat vast ingebouwd in de
voorkant van de apparatuur. Bij andere modellen is de 19 inch montage mogelijk
gemaakt middels extra ‘oren’ die aan de zijkant van de
kast worden geschroefd, zoals het hierbij getoonde model 680ZX (links voor). De
apparaten waarbij deze optionele oren zijn te verkrijgen zijn ongeveer 41 cm
breed, een van de standaard 43 cm afwijkende breedte! Gebruikt worden deze
montage aanvullingen zelden, het draagt vrijwel alleen bij aan het
‘professionele imago’ van de apparaten en de merknaam Nakamichi.
Ik kreeg echter het idee de apparaten in een 19 inch kast te verzamelen en
begon op het internet de aanbiedingen ervan na te
speuren. Een ongebruikt en overtollig exemplaar was welkom, een deel van de
hobby zit in het doel te bereiken zonder kant en klaar,
nieuwe of standaard materialen te kopen. Het moet nu eenmaal ‘anders’ (beter?)
kunnen.
Zo als zo vaak, kwam een oplossing onverwacht van dichtbij. Een kennis
had een verrijdbare 19inch kast reeds enige tijd in
zijn opslagruimte staan, waarvan de bedoelde toepassing onuitvoerbaar was
gebleken. De kast was bedoeld voor de plaatsing van een complete installatie in
een aparte muziekkamer op zolder. De zolderkamer waarin deze
kast zijn toepassing had moeten krijgen is voorzien van schuine wanden,
waaronder de kast niet goed kon worden geplaatst. Om het ruimtebeslag in
zijn opslag vrij te maken werd de kast voor een aantrekkelijke prijs
aangeboden.
De kast werd naar mijn woning gebracht in een busje van de vorige
eigenaar. Toen mijn blik voor het eerst op de kast viel in de bus werd ik
overdonderd door de fysieke omvang van dit professionele 19inch kabinet, meer een gevaarte uit een computerzaal dan een
huishoudelijke verschijning
.
Ofschoon het in beginsel onrealistisch leek, besloot ik de uitdaging aan
te gaan en het forse professionele 19inch kabinet om te bouwen tot een thuis bruikbaar Nakamichi systeem. Ik
neem daarbij de vrijheid het systeem te dopen tot Nakamichi
System Two, in de lijn van
de door Nakamichi gebruikte nomenclatuur.
Biwired Netsnoer
Met onbedwingbare afschuw kijk ik altijd weer naar de netbekabeling van het
Nakamichi System One, zoals dat gecentraliseerd loopt via de System One Timer/Clock. Weliswaar is het zeer praktisch, maar het lange,
dunne netsnoer dat wordt gebruikt om het gehele systeem te voorzien van
netstroom druist in tegen mijn puristische gevoel voor ‘schone’ en onbeperkte
voedingsstroom voor audioapparatuur. Dus besloot ik de bekabeling van de
voedingsspanning in het “System Two”
degelijker uit te voeren en alle netkabels te overbemeten.
Dit is in eerste instantie terug te vinden in de keus voor het primaire
netsnoer dat vanaf de wandcontactdoos naar de kast loopt. Dit lange snoer
(flexibele plaatsing van de verrijdbare kast is het doel hier) is uitgevoerd
met een drieweg 1,5 mm2 kabel, twee maal de dikte van standaard netsnoer. De
derde ‘aarde’ draad van dit snoer is intern aan de kast verbonden en vormt een
centraal aardpunt, waaraan alle panelen van het cabinet
zijn verbonden. Evenzo kan indien gewenst de audioapparatuur hieraan worden
gekoppeld met een elektrische aarde. Dit vormt de enige manier voor de (vaak
overbodige) aarding van de apparaten omdat de interne
netvoedingslijnen zonder aarde zijn uitgevoerd om
aardlussen in de veelvoud van verbindingen te
vermijden.
De toepassing van twinsnoer voor de interne
netstroomvoorziening was de voor de hand liggende keus, in plaats van drieweg
snoer, omdat geen aarde meer wordt gebruikt. Drieweg netsnoer met 1,5 mm2 verbindingen
is goed verkrijgbaar, maar thuis te gebruiken twinsnoer
is slechts uitgerust met een maximum diameter van 0,75 mm2. De filosofie
hierachter is klaarblijkelijk dat toepassingen met hoge voedingsstromen ook de
veiligheid van een gedegen aarding vereisen. Waarvan
acte. In het onderhavige geval wilde ik gedegen voedingskabels zonder aarde
aanwenden en ik heb als oplossing een stevige luidsprekerkabel overwogen. Toch
verkoos ik visueel herkenbare standaard netsnoer voor de interne bekabeling. Om
een minimum dikte van 1,5 mm2 te verkrijgen zijn alle interne snoeren dubbel
uitgevoerd, een soort biwired
toepassing van de netsnoeren. (biwired netvoorzienningen zouden de nieuwe rage kunnen worden, als
vervolg op de populaire toepassing van biwiring bij luidsprekers.)
De biwired netsnoeren
lopen via de 20 amp, heavy duty,
professionele schakelaars waarmee het kabinet was uitgerust naar de
spanningsdozen. Iedere spanningsdoos met drie aansluitingen is voorzien van een
eigen 1,5 mm2 netsnoer zodat meer dan voldoende stroom
Comfort
Extra netspanning is voorzien voor de interne verlichting en de
ventilator in het achterpaneel van het kabinet. (Hierbij is gebruik gemaakt van
enkelvoudig netsnoer, het fanatisme kent een grens….) De verlichting
ondersteunt de inrichting van het kabinet en de bekabeling van de apparatuur.
Tijdens het gebruik vormt de uittreding van licht door de diverse openingen in
de kast een aardige aanvulling op de verlichting van de aanwezige apparaten in
de kast.
De ingebouwde
ventilator levert desgewenst koeling, maar de 220 volt fan maakt teveel geluid bij het
luisteren naar muziek. Twee triplets met weerstanden
voorzien in enkele stappen van spanningsvermindering, waaruit de keus uit drie
draaisnelheden ontstaat. De hoogvermogens weerstanden zijn ter koeling direct
tegen de stalen achterplaat van de kast verlijmd, samen met de
keuzeschakelaars. Om het vereiste vermogen van 23 watt te kunnen dissiperen zijn 3 weerstanden van 10 watt gecombineerd. Bij
aanwending van 1 weerstand was een erg grote, slecht
verkrijgbare variant noodzakelijk geworden.
Twee kanten aan de medaille
In eerste instantie ontstond twijfel over de toepasbaarheid van het
forse kabinet in de huiselijke omgeving. De bedoeling is om een flinke
sortering van mijn verzamelde Nakamichi recorders op
te slaan in zo weinig mogelijk ruimte. De 19 inch voorkant van het kabinet
biedt ruimte voor ca. 6 apparaten, misschien meer wanneer de kleinste Nakamichi hierin worden toegepast. Als slechts een
dergelijk beperkt aantal zou worden gehuisvest wordt mijn doel
voorbijgeschoten, peinsde ik. De interne ruimte van het cabinet
zou zeer beperkt en dus inefficiënt worden benut omdat de diepte van de kast
(80 cm) slechts voor een klein deel wordt ingenomen door de Nakamichi’s.
Door de achterzijde ook te gebruiken wordt een dubbele benutting van de kast
bereikt. Het kabinet kan door op de wielen om te draaien de gewenste selectie
van Nakamichi’s aan de gebruiker tonen..
Het gebruik van de achterkant van het kabinet werd mogelijk gemaakt door
de interne montage rekken te verplaatsen en de lengte van de kastdragers te
verkleinen. Met het laatste worden conflicten vermeden bij het plaatsen van
apparatuur aan de voorkant en die aan de achterzijde omdat de dragers niet
onder de voorkant doorlopen. Verder zijn alle hoeken en scherpe schroeven
herplaatst of afgerond om bij het plaatsen van de apparatuur geen
beschadigingen op te lopen.
De eindoplossing biedt zodoende ruimte voor 11 tot 13 Nakamichi’s en daarmee wordt het idee de moeite waard.
Bovendien vormt deze unieke oplossing voor de opstelling van welk type en merk
apparatuur plezier en genoegen om te bedenken en uit
te werken.
Aansluiten
Nu idee over de globale indeling van het systeem was gevormd waren nog
wat extra voorzieningen aan de orde. De interne stroomvoorziening is ingedeeld
in twee afzonderlijk geplaatste en geschakelde set spanningsdozen, waardoor de
voor- en achterzijde apart worden voorzien van stroom en onafhankelijk kunnen
worden geschakeld door de originele 20 ampère schakelaars die bij de kast
horen. Stroom is voorzien voor 6 Nakamichi’s per
zijde..
Afspelen
Additionele voorzieningen zijn
aan de orde voor het aansluiten van de audio kabels.
In totaal 12 inkomende en uitgaande signalen horen bij een opstelling van 12 Nakamichi recorders. Dat vormt een totaal van 48 cinch aansluitingen die ergens hun bestemming zoeken! Dat
is meer dan zelfs de meest uitgebreide stereo of meerkanaals
versterker aan kan. Allereerst
concentreerde ik me op de weergave kanalen en bouwde een schakeldoos rond een
12-weg schakelaar en 12 stereo cinch aansluitingen.
De schakelaar schakelt ieder van de 12 bronnen om de beurt naar een drievoudig,
parallel uitgevoerde uitgang.
Drie uitgangen parallel kunnen worden gebruikt zonder al te veel
signaalverlies om het bronsignaal te koppelen aan 1 versterker en 2 externe
ruisonderdrukkers, de Nakamichi HighCom
en Dolby NR200. Zodoende komen drie sets uitgangskabels vanuit het System Two, één met een standaard
signaal, één met een HighCom gedecodeerd signaal en
één met een Dolby C gedecodeerd signaal. Natuurlijk zijn alle direct gekoppelde
alternatieve verbindingen tussen de apparatuur te verwezenlijken voor een
optimale signaalkoppeling.
Weliswaar is het mogelijke het aantal uitgaande signaalkabels terug te
brengen tot 1 of 2 door de externe ruisonderdrukkers serieel in het signaalpad
op te nemen. Deze serieschakeling wordt mogelijk gemaakt door de by-pass
schakelaars in de ruisonderdrukkers van Nakamichi. Dit brengt echter een 4-tal bufferversterkers, extra schakelaars en
kabels in het signaalpad wat de kwaliteit niet ten goede komt.
De schakeldoos zelf bevindt zich in
het signaalpad wat onvermijdbaar is als het schakelgemak
wordt gewenst. Om hiervan het signaalverlies tot een minimum te beperken is
gebruik gemaakt van een kwaliteitsschakelaar, gouden cinch
chassisdelen en 2,5 mm2 vaste kern montagedraad voor de interne verbindingen in
de schakeldoos.
Tweede doos: Opname
Om een goede opname mogelijk te maken kan een signaalkabel rechtstreeks ad hoc worden aangesloten op een
verkozen recorder. Deze meest direct mogelijke aansluitwijze is te prefereren voor kwaliteitsopnamen. Wanneer de signaaldoorvoer
minder veeleisend is kan het opnamesignaal worden verdeeld over maximaal 12
recorders simultaan via de tweede schakeldoos. De verdeling van het signaal
naar alle 12 decks gelijkertijd zal het signaal geen goed doen, maar de
voorziening is ervoor geschikt. Eigenlijk dient hierbij inzet van extra
(buffer)versteking te worden gebruikt zodra meer dan enkele recorders parallel
worden aangesloten.
Tot 6 invoersignalen worden schakelbaar doorgevoerd naar de aangesloten
recorders. Ieder van deze 6 invoersignalen is op de schakelbox dubbel
uitgevoerd zodat een directe koppeling van een willekeurige input naar één van
de recorders kan worden aangelegd. Hiermee wordt een schone (niet parallel
geschakelde) verbinding mogelijk gemaakt zolang het corresponderende signaal
niet wordt geselecteerd via de schakeldoos. Zodra het betroffen signaal wel
wordt gekozen ‘verschijnen’ alle andere aangesloten recorders er parallel aan.
Er is nog veel over de mogelijke schakelingen te vertellen en ook loops
in het audiosignaal kunnen worden gemaakt als er even niet wordt opgelet. Maar
genoeg daarover. Het is voldoende om aan te geven dat er veel mogelijkheden
zijn waarbij is voorzien in enkele mogelijkheden om een puur en minimaal
geschakeld signaal ter beschikking te krijgen. De schakeldozen zijn gemonteerd
op de 19inch naamplaat met logo en twee forse, gedateerd gestileerde
bedieningsknoppen.
Resultaat
Nog meer details zijn ingevuld om de opstelling van apparatuur zo
flexibel mogelijk te maken. De voorzijde van het kabinet biedt eenzijdig plaats
aan 19inch apparatuur, maar aan de achterzijde kan naast 19inch apparatuur
gebruik gemaakt worden van standaard 43 cm componenten, zoals de Dragon, LX, ZX
en overige apparaten van Nakamichi. De tweeledig
bruikbare achterzijde werd mogelijk door de interne 19inch rekken met daarnaast
de erop te monteren rekdragers. Deze stalen rekdragers zijn zodanig aangepast dat de apparatuur
eenvoudig op iedere hoogtepositie 
.
Voorkant
De mate van flexibiliteit maakt het mogelijk om
te spelen met verschillende opstellingen en combinaties van apparaten. De
voorzijde van het kabinet uitgerust met drie 1000’s in mijn verzameling ziet er
als volgt uit (aangevuld met een ander juweel van Nakamichi, de 680 ZX). De link vanaf de foto toont meer variaties.
Achterkant
Het is
mogelijk het systeem aan de achterzijde in te vullen met 5 unidirectioneel
reverse recorders uit de RX serie, ook wel de ‘erker’
serie genaamd
.
En zo ook een
serie met kwalitatief top machines, die alle gebruik maken van het fameuze ‘Double Capstan Diffused Resonance tape
transport’, in verschillende versies en uitvoeringen. De 480 en 482 machines
vormen de basis en pioniers van dit transport loopwerk. De ZX-7
en ZX-9 bevatten
een gecultiveerd versie van het loopwerk en
vormen superieure varianten. De Dragon op de toppositie heeft het loopwerk
verder uitgebuit en aangevuld met een bidirectioneel reverse functie in het loopwerk.
De link vanaf
de foto toont de besproken variaties.
PS: Met dank
aan Arie Vogelaar die het project heeft gesteund en
assistentie heeft verleend bij alle mechanische aanpassingen.